فهرست مطالب
- علائم عمومی و غیر اختصاصی بیماری در حیوانات خانگی
- علائم بیماریهای دستگاه گوارش
- علائم بیماریهای دستگاه تنفسی
- علائم بیماریهای دستگاه ادراری
- علائم بیماریهای عصبی و عضلانی-اسکلتی
- علائم بیماریهای چشم و گوش
- علائم بیماریهای پوستی
- چه زمانی باید فوراً به دامپزشک مراجعه کرد؟ (علائم اورژانسی)
- پیشگیری و مراقبتهای اولیه برای حفظ سلامت حیوانات خانگی
نگهداری از حیوانات خانگی، تجربهای بینظیر و سرشار از عشق و محبت است. این موجودات دوستداشتنی، عضوی جداییناپذیر از خانواده ما میشوند و همانند هر عضو دیگری، نیاز به مراقبت، توجه و محافظت دارند. یکی از مهمترین جنبههای مراقبت مسئولانه از حیوانات خانگی، توانایی تشخیص زودهنگام علائم بیماری در آنهاست. حیوانات نمیتوانند در مورد دردهایشان صحبت کنند یا ناراحتیهای خود را به وضوح بیان کنند، بنابراین این وظیفه ماست که با مشاهده دقیق و شناخت علائم رایج، متوجه تغییرات در وضعیت سلامت آنها شویم. این مقاله به شما کمک میکند تا با شایعترین علائم بیماریهای رایج در حیوانات خانگی آشنا شوید، اهمیت تشخیص زودهنگام را درک کنید و بدانید چه زمانی لازم است فوراً به دامپزشک مراجعه کنید. هدف ما این است که شما را به ابزارهای لازم برای حفظ سلامت و رفاه حیوان خانگی دلبندتان مجهز کنیم، زیرا تشخیص به موقع نه تنها میتواند رنج حیوان را کاهش دهد، بلکه اغلب منجر به درمانهای مؤثرتر و حتی نجات جان او میشود. با آگاهی از این علائم، میتوانید نقش یک مدافع هوشیار برای سلامتی حیوان خانگی خود ایفا کنید و با اقدام به موقع، زندگی طولانیتر و با کیفیتتری را برای او تضمین کنید. این دانش نه تنها به حفظ سلامت جسمی حیوان کمک میکند، بلکه پیوند عاطفی شما را نیز تقویت مینماید، چرا که نشاندهنده عمق توجه و محبت شما به موجودی است که کاملاً به شما وابسته است و به شما برای رفاه و آسایش خود اعتماد دارد.
علائم عمومی و غیر اختصاصی بیماری در حیوانات خانگی
بسیاری از بیماریها، فارغ از نوع یا محل آسیبدیدگی، میتوانند علائم عمومی و مشترکی را بروز دهند. این علائم، اغلب اولین نشانههایی هستند که صاحبان حیوانات خانگی متوجه آنها میشوند و میتوانند زنگ خطری برای شروع یک مشکل جدی باشند و نیازمند توجه دقیق شما هستند.
تغییرات در اشتها
- بیاشتهایی (Anorexia): کاهش یا از دست دادن کامل میل به غذا خوردن. این یکی از شایعترین و نگرانکنندهترین علائم بیماری است و میتواند نشانهای از مشکلات گوارشی، دندانی، عفونتها، درد یا حتی بیماریهای سیستمیک باشد. حتی یک روز بیاشتهایی کامل در گربهها میتواند خطرناک باشد و منجر به بیماری کبد چرب شود.
- پرخوری (Polyphagia): افزایش غیرعادی در میل به غذا خوردن. در حالی که ممکن است در ابتدا بیضرر به نظر برسد، میتواند نشانهای از بیماریهایی مانند دیابت، پرکاری تیروئید (در گربهها) یا سندروم کوشینگ (در سگها) باشد که در آنها بدن مواد مغذی را به درستی جذب نمیکند یا سوخت و ساز آن تغییر کرده است.
تغییرات در مصرف آب
- افزایش تشنگی و نوشیدن آب (Polydipsia): اگر متوجه شدهاید که حیوان خانگی شما بیشتر از حد معمول آب مینوشد و به دفعات ادرار میکند، این میتواند نشانهای از دیابت، بیماری کلیوی، بیماری کبدی یا حتی عفونتهای ادراری باشد. نظارت بر میزان آب مصرفی میتواند سرنخهای مهمی را فراهم کند.
- کاهش تشنگی (Adipsia): نوشیدن کمتر آب نیز میتواند نگرانکننده باشد، به خصوص اگر با بیاشتهایی و بیحالی همراه باشد، زیرا میتواند به کمآبی بدن منجر شود و وضعیت عمومی حیوان را وخیم کند.
بیحالی، ضعف و خستگی (Lethargy & Weakness)
حیوان خانگی شما ممکن است کمتر فعال، خوابآلودتر یا بیمیل به بازی و فعالیتهای معمول خود باشد. این حالت میتواند از یک خستگی ساده تا نشانهای از یک بیماری جدی مانند عفونت، درد، بیماری قلبی، کمخونی یا مشکلات عصبی متغیر باشد. ضعف میتواند به صورت عدم توانایی در ایستادن، لرزش یا زمین خوردن بروز کند و حاکی از یک مشکل عمیقتر باشد.
تغییرات رفتاری
حیوانات خانگی ممکن است در مواجهه با بیماری، تغییرات محسوسی در رفتار خود نشان دهند که از حالت عادی آنها فاصله زیادی دارد.
- پنهان شدن یا گوشهگیری: گربهها اغلب زمانی که بیمار هستند، تمایل به پنهان شدن در مکانهای دور از دسترس دارند. سگها نیز ممکن است از تعاملات اجتماعی دوری کنند و به جای بازی، ترجیح دهند در گوشهای تنها باشند.
- تحریکپذیری یا پرخاشگری: حیوانی که معمولاً آرام است، ممکن است هنگام لمس شدن در نواحی دردناک، غرغر کند، گاز بگیرد یا رفتاری تهاجمی نشان دهد. این تغییر رفتار اغلب ناشی از ترس یا درد است.
- سرگردانی، گیجی یا عدم هوشیاری: میتواند نشانهای از مشکلات عصبی، مسمومیت، بیماریهای متابولیک یا حتی تومورهای مغزی باشد که نیازمند بررسی فوری است.
- بیقراری یا عدم توانایی در یافتن موقعیت راحت: اغلب نشانهای از درد یا ناراحتی شدید است که حیوان نمیتواند برای آن آرام بگیرد.
کاهش یا افزایش وزن غیرعادی
- کاهش وزن: کاهش وزن ناخواسته، به خصوص اگر سریع اتفاق بیفتد و علیرغم اشتهای عادی باشد، میتواند نشانهای از مشکلات گوارشی، دیابت، بیماریهای کلیوی، سرطان، پرکاری تیروئید (در گربهها) یا سایر بیماریهای مزمن باشد که به جذب مواد غذایی اختلال وارد میکنند.
- افزایش وزن: در حالی که اغلب به پرخوری نسبت داده میشود، افزایش وزن سریع و غیرقابل توضیح میتواند نشانهای از مشکلات هورمونی مانند کمکاری تیروئید (در سگها) یا سندروم کوشینگ باشد که باعث تجمع مایعات یا چربی غیرعادی در بدن میشوند.
تب داشتن حیوان خانگی
تب یکی از واکنشهای دفاعی بدن در برابر عفونتها یا التهاب است. دمای طبیعی بدن سگها و گربهها معمولاً بین ۳۸.۳ تا ۳۹.۲ درجه سانتیگراد است. اگر دمای بدن حیوان شما بالاتر از این باشد و با بیحالی، لرزش و بیاشتهایی همراه باشد، نیاز به بررسی دامپزشکی دارد. تب طولانیمدت میتواند به اندامهای حیاتی آسیب برساند.
درد داشتن حیوان خانگی
تشخیص درد در حیوانات میتواند دشوار باشد، زیرا آنها تلاش میکنند درد خود را پنهان کنند. اما علائم زیر میتوانند نشاندهنده آن باشند:
- صداگذاری: ناله، غرغر، جیغ کشیدن یا حتی تغییر در نوع پارس کردن/میو کردن که با صدای عادی حیوان متفاوت است.
- لنگیدن یا مشکل در حرکت: نشانهای واضح از درد در اندامها یا مفاصل، که حیوان از اندام آسیبدیده کمتر استفاده میکند.
- عدم تمایل به حرکت یا لمس شدن: به خصوص در نواحی خاص بدن که هنگام لمس آن، حیوان واکنش منفی نشان میدهد.
- گارد گرفتن: محافظت از یک قسمت خاص از بدن (مثلاً کمر خمیده، کشیدن شکم، پنهان کردن پنجه).
- تغییر در حالت خوابیدن یا نشستن: به نحوی که حیوان سعی میکند ناحیه دردناک را کمتر تحت فشار قرار دهد.
- گاز گرفتن یا لیس زدن مداوم یک نقطه خاص از بدن: تلاشی برای تسکین درد یا خارش در آن ناحیه.
تغییرات در وضعیت پوست و پوشش مو (پوشش مویی)
یک پوشش مویی براق، نرم و تمیز نشانهای از سلامت عمومی حیوان است. هرگونه تغییر در آن میتواند نشانهای از بیماری باشد:
- کدر شدن یا ژولیدگی موها: اغلب نشانهای از بیماریهای داخلی، عدم دریافت تغذیه مناسب، یا عدم تمایل حیوان به نظافت خود به دلیل بیحالی یا درد.
- ریزش موی بیش از حد (آلوپسی): میتواند ناشی از آلرژی، انگلها (کک، کنه)، عفونتهای قارچی، عدم تعادل هورمونی، استرس یا حتی سوءتغذیه باشد.
- خشکی، پوسته پوسته شدن یا چرب شدن بیش از حد پوست: هر سه میتوانند نشانههایی از مشکلات پوستی مانند درماتیت، عفونتها یا آلرژی باشند.
- وجود بثورات، قرمزی، برآمدگی، زخم یا دلمه روی پوست: اینها میتوانند نشانههایی از عفونتها، آلرژیها، گزش حشرات، تومورها یا بیماریهای خودایمنی باشند.
“چشمهای حیوانات قدرت کلامی ندارند، اما زبان قلب ما را درک میکنند. یادگیری علائم بیماری در حیوانات خانگی، راهی برای شنیدن ندای قلبشان است.”
– دکتر کارن بکر، دامپزشک و نویسنده برجسته در حوزه سلامت حیوانات
علائم بیماریهای دستگاه گوارش
مشکلات گوارشی از شایعترین دلایل مراجعه به دامپزشکی هستند و میتوانند از خفیف تا بسیار جدی متغیر باشند. تشخیص به موقع این علائم میتواند از پیشرفت بیماری و عوارض خطرناک آن جلوگیری کند.
استفراغ داشتن حیوان خانگی
استفراغ در حیوانات خانگی به معنای خارج شدن محتویات معده به صورت فعال است که با انقباضات شکمی همراه است.
- استفراغ گاه به گاه: ممکن است به دلیل خوردن چیزی نامناسب، تغذیه سریع یا مصرف بیش از حد علف باشد و همیشه جای نگرانی نیست.
- استفراغ مکرر، مداوم یا شدید: میتواند نشانهای از مشکلات جدیتری مانند عفونتهای ویروسی (پاروویروس در سگها، پانلوکوپنی در گربهها)، انگلها، مسمومیت، انسداد روده، التهاب لوزالمعده (پانکراتیت)، بیماری کلیوی یا کبدی باشد. این حالت میتواند به کمآبی شدید منجر شود.
- مشاهده خون در استفراغ (هماتمزیس): استفراغ حاوی رگههای خون قرمز روشن یا مادهای قهوهای رنگ شبیه به تفاله قهوه، یک وضعیت اورژانسی است و نشاندهنده خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی است.
- مشاهده کرم در استفراغ: نشانهای از آلودگی شدید به انگلهای گوارشی است که نیاز به درمان فوری دارد.
اسهال داشتن حیوان خانگی
اسهال به مدفوع آبکی، شل و مکرر گفته میشود که میتواند نشانهای از مشکلات مختلف باشد.
- اسهال حاد: شروع ناگهانی دارد و ممکن است ناشی از تغییر رژیم غذایی، استرس، خوردن غذای فاسد، مسمومیت یا عفونتهای ویروسی/باکتریایی باشد. اغلب خودبهخود یا با درمانهای حمایتی برطرف میشود.
- اسهال مزمن: بیش از چند روز یا هفته طول میکشد و نیاز به بررسی دقیق برای شناسایی مشکلات زمینهای مانند آلرژیهای غذایی، بیماری التهابی روده (IBD)، انگلها یا بیماریهای پانکراس دارد.
- مشاهده خون در مدفوع:
- خون روشن و قرمز (هماتوشزی): معمولاً از قسمتهای پایین دستگاه گوارش نشات میگیرد و میتواند نشانهای از کولیت (التهاب روده بزرگ)، پاروویروس یا انگل باشد.
- مدفوع سیاه و قیرمانند (ملنا): نشاندهنده خونریزی از قسمتهای بالایی دستگاه گوارش است (خون هضم شده). این یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به مداخله فوری دارد.
- مشاهده مخاط یا کرم در مدفوع: مخاط نشانهای از التهاب روده است و کرمها نشانهای از آلودگی انگلی که باید فوراً درمان شود.
یبوست داشتن حیوان خانگی
یبوست به معنای مشکل در دفع مدفوع یا دفع مدفوع خشک و سفت است که میتواند برای حیوان بسیار دردناک باشد.
- علل: کمآبی بدن، عدم دریافت فیبر کافی در رژیم غذایی، خوردن استخوان یا مو، بزرگ شدن پروستات (در سگهای نر مسن)، درد مفاصل که حرکت را دشوار میکند، یا حتی بیماریهای عصبی که بر عملکرد روده تأثیر میگذارند.
- علائم: زور زدن زیاد هنگام دفع، دفعات کمتر دفع مدفوع، بیقراری، از دست دادن اشتها و گاهی استفراغ.
درد شکمی و اتساع شکم
- درد شکمی: حیوان ممکن است با خم کردن کمر، بیقراری، ناله کردن، عدم تمایل به لمس شدن در ناحیه شکم، یا حتی گاز گرفتن هنگام لمس، درد را نشان دهد. میتواند ناشی از پانکراتیت، التهاب روده، انسداد یا مشکلات اندامهای داخلی باشد.
- اتساع شکم (نفخ): بزرگ شدن و سفت شدن ناگهانی شکم میتواند نشانهای از نفخ و پیچ خوردگی معده (GDV در سگهای نژاد بزرگ که یک اورژانس کشنده است)، تجمع مایعات (آسیت) یا تومور باشد. این یک وضعیت اورژانسی است و باید فوراً به دامپزشک مراجعه شود.
علائم بیماریهای دستگاه تنفسی
مشکلات تنفسی میتوانند از یک سرماخوردگی ساده تا بیماریهای جدیتر مانند پنومونی یا بیماری قلبی متغیر باشند. به دلیل اهمیت تنفس برای حیات، هرگونه مشکل تنفسی باید جدی گرفته شود.
سرفه کردن حیوان
سرفه یک رفلکس برای پاک کردن مجاری تنفسی از ترشحات یا اجسام خارجی است.
- سرفه خشک و خشن: میتواند نشانهای از کنل کاف (آنفولانزای سگها)، آلرژی، تحریک حلق، یا حتی مشکلات قلبی در مراحل اولیه باشد.
- سرفه مرطوب و همراه با خلط: اغلب نشانهای از عفونتهای باکتریایی، پنومونی (ذاتالریه) یا مشکلات قلبی پیشرفته است که باعث تجمع مایع در ریهها میشود.
- سرفه همراه با رفلکس گگ (gag reflex) یا استفراغ: ممکن است نشانهای از مشکل در نای، برونشها یا حتی نارسایی قلبی باشد (به خصوص در سگها که سرفه قلبی معروف است).
- سرفههای ناگهانی و شدید: ممکن است ناشی از ورود جسم خارجی به مجاری تنفسی باشد و نیاز به مداخله فوری دارد.
عطسه و ترشحات بینی
- عطسه: معمولاً ناشی از تحریک مجاری بینی به دلیل گرد و غبار، آلرژی یا عفونتهای تنفسی فوقانی است.
- ترشحات بینی:
- شفاف و آبکی: اغلب نشانهای از آلرژی، تحریک یا مراحل اولیه سرماخوردگی است.
- غلیظ، زرد یا سبز رنگ: نشانهای از عفونت باکتریایی یا قارچی است که نیاز به درمان دارد.
- خونی: میتواند ناشی از ضربه، تومور، مشکلات انعقادی یا عفونتهای شدید باشد و نیاز به بررسی فوری دامپزشکی دارد.
مشکل در تنفس (تنگی نفس)
تنگی نفس (Dyspnea) یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به توجه فوری دامپزشکی دارد، زیرا میتواند زندگی حیوان را به خطر اندازد.
- تنفس سریع و کمعمق (Tachypnea): میتواند نشانهای از درد، تب، استرس، یا بیماریهای ریوی/قلبی باشد.
- تنفس با دهان باز (در گربهها): گربهها معمولاً از طریق بینی نفس میکشند. تنفس با دهان باز، به خصوص اگر با بیحالی یا نفسنفس زدن همراه باشد، یک وضعیت اورژانسی در گربهها است و باید فوراً به دامپزشک مراجعه شود.
- صدای تنفس غیرعادی: خسخس سینه (wheezing)، خرخر کردن (stridor)، یا صداهای ناشی از تجمع مایعات در ریه (crackle) که نشاندهنده مشکلات جدی ریوی هستند.
- تغییر رنگ لثهها: لثههای آبی یا کبود (سیانوز) نشاندهنده کمبود شدید اکسیژن است و یک اورژانس پزشکی محسوب میشود.
- استفاده از عضلات شکم برای تنفس: نشانهای از تلاش زیاد برای تنفس که در موارد شدید تنگی نفس دیده میشود.
علائم بیماریهای دستگاه ادراری
مشکلات ادراری میتوانند بسیار دردناک باشند و در صورت عدم درمان سریع، منجر به مشکلات جدی کلیوی و حتی مرگ شوند. تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی است.
تغییرات در الگوی ادرار
- افزایش دفعات و حجم ادرار (پلی اوری): میتواند نشانهای از دیابت، بیماری کلیوی، پرکاری تیروئید (در گربهها)، سندرم کوشینگ (در سگها) یا عفونت ادراری باشد.
- کاهش یا قطع ادرار (الیگوری/آنوری): یک وضعیت اورژانسی است، به خصوص در گربههای نر که مستعد انسداد مجاری ادراری هستند. عدم توانایی در ادرار کردن میتواند منجر به نارسایی حاد کلیه و مرگ شود. این یک وضعیت اورژانسی مطلق است.
- تلاش برای ادرار کردن اما عدم خروج ادرار (سترانگوری): حیوان ممکن است برای مدت طولانی در حالت ادرار کردن بماند، ناله کند یا خود را لیس بزند، اما ادراری دفع نشود. این یک اورژانس است و میتواند نشانهای از انسداد کامل مجاری ادراری باشد.
- ادرار کردن در مکانهای نامناسب (Inappropriate Urination): اگر حیوان شما که قبلاً آموزش دیده بود (مانند گربه که از ظرف خاک استفاده میکند)، ناگهان در خارج از ظرف خاک یا بیرون از خانه ادرار میکند، میتواند نشانهای از مشکلات ادراری (مانند عفونت یا سنگ مثانه) یا اضطراب باشد.
مشاهده خون در ادرار (هماچوری)
وجود خون در ادرار، چه به صورت رگههای قرمز روشن و چه قهوهای تیره (مانند رنگ چای)، همیشه غیرطبیعی است و میتواند نشانهای از عفونت ادراری، سنگ مثانه یا کلیه، تومور، یا مشکلات پروستات باشد. این علامت نیاز به بررسی فوری دامپزشکی دارد.
بو و رنگ غیرعادی ادرار
- ادرار کدر یا بدبو: اغلب نشانهای از عفونت ادراری است که میتواند باعث التهاب و درد شود.
- ادرار بسیار تیره یا قهوهای: میتواند نشانهای از بیماریهای کبدی، همولیز (تخریب گلبولهای قرمز) یا کمآبی شدید باشد و یک علامت هشداردهنده است.
علائم بیماریهای عصبی و عضلانی-اسکلتی
این دسته از بیماریها بر توانایی حیوان در حرکت، تعادل و کنترل بدن تأثیر میگذارند و میتوانند به شدت کیفیت زندگی حیوان را کاهش دهند.
لنگیدن یا مشکل در حرکت (Lameness)
- لنگیدن ناگهانی: میتواند ناشی از ضربه، پیچ خوردگی، شکستگی، یا پارگی رباط باشد و معمولاً با درد شدید همراه است.
- لنگیدن مزمن: اغلب نشانهای از آرتروز، دیسپلازی مفصل ران یا آرنج، یا سایر بیماریهای مفصلی دژنراتیو است که به تدریج پیشرفت میکنند.
- سفتی یا عدم تمایل به پریدن/بالا رفتن از پلهها: به خصوص در حیوانات مسن، نشانهای از درد مفاصل یا ستون فقرات است که حرکت را دشوار میکند.
ضعف یا فلج
- ضعف در یک اندام یا کل بدن: میتواند ناشی از آسیب عصبی، دیسک ستون فقرات (به خصوص در نژادهای خاص سگ)، تیکها یا بیماریهای عضلانی باشد.
- فلج: از دست دادن کامل توانایی حرکت یک یا چند اندام. این یک اورژانس عصبی است و نیاز به مداخله فوری دارد.
تشنج
تشنج یک وضعیت عصبی است که در آن فعالیت الکتریکی مغز به صورت غیرطبیعی افزایش مییابد و کنترل بدن را مختل میکند.
- علائم: لرزش بدن، حرکات غیرقابل کنترل، کف کردن دهان، از دست دادن هوشیاری، دفع غیرارادی ادرار یا مدفوع.
- علل: صرع، تومور مغزی، مسمومیت، آسیب مغزی، بیماریهای متابولیک مانند افت قند خون یا بیماری کبدی.
- اقدامات: آرامش خود را حفظ کنید، حیوان را در محیطی امن قرار دهید تا به خود آسیب نرساند، زمان تشنج را یادداشت کنید و بلافاصله پس از پایان تشنج با دامپزشک تماس بگیرید. هرگز در حین تشنج دست خود را در دهان حیوان فرو نبرید.
عدم تعادل و ناهماهنگی حرکات (آتاکسی)
حیوان ممکن است هنگام راه رفتن تلوتلو بخورد، سرش را کج کند، به یک سمت بچرخد، یا زمین بخورد. میتواند نشانهای از مشکلات گوش داخلی (تعادل)، مغزی یا نخاعی باشد.
تغییرات در بینایی یا شنوایی
- برخورد با اشیاء، ترس از تاریکی یا ناتوانی در یافتن غذا: میتواند نشانهای از کاهش بینایی یا کوری باشد.
- واکنش ندادن به صداها، گیجی یا تکان دادن سر: میتواند نشانهای از مشکلات شنوایی یا گوش باشد که بر جهتیابی حیوان تأثیر میگذارد.
علائم بیماریهای چشم و گوش
این اندامها بسیار حساس هستند و علائم بیماری در آنها معمولاً به وضوح قابل مشاهده است و نباید نادیده گرفته شوند، زیرا میتوانند به سرعت پیشرفت کنند و به آسیبهای دائمی منجر شوند.
علائم بیماریهای چشمی
- ترشحات چشمی:
- شفاف و آبکی: ممکن است ناشی از آلرژی، تحریک یا ابتدای عفونت باشد.
- چرکی، غلیظ و زرد/سبز: نشانهای از عفونت باکتریایی شدید.
- قرمز یا خونی: نیاز به بررسی فوری دارد، زیرا میتواند نشانهای از آسیب جدی یا خونریزی داخلی باشد.
- قرمزی یا التهاب چشم (Conjuctivitis): قسمت سفید چشم یا پلکها قرمز و متورم میشوند. این حالت معمولاً با خارش و ناراحتی همراه است.
- مالیدن یا پنجه کشیدن به چشم: نشانهای از درد، خارش یا وجود جسم خارجی در چشم.
- چشمک زدن زیاد (Blepharospasm) یا بسته نگه داشتن چشم: نشانهای از درد یا ناراحتی شدید، احتمالاً به دلیل خراشیدگی قرنیه یا زخم.
- کدورت چشم: ممکن است نشانهای از آب مروارید، گلوکوم (افزایش فشار چشم) یا آسیب قرنیه باشد.
- تغییر اندازه مردمکها: مردمکهای گشاد یا تنگ غیرعادی میتوانند نشانهای از مشکلات عصبی، درد یا حتی مسمومیت باشند.
علائم بیماریهای گوشی
- خارش یا مالیدن گوش به زمین: از شایعترین علائم عفونت گوش یا انگلهای گوشی (Ear Mites). حیوان ممکن است سر خود را به شدت به زمین بمالد.
- تکان دادن سر: حیوان ممکن است به دلیل ناراحتی یا درد در گوش، مکرراً سر خود را تکان دهد یا آن را کج نگه دارد.
- ترشحات گوش:
- قهوهای تیره و مومیشکل: اغلب نشانهای از انگلهای گوشی (به خصوص در گربهها) یا عفونت قارچی است.
- چرکی و بدبو: نشانهای از عفونت باکتریایی شدید که نیاز به درمان آنتیبیوتیکی دارد.
- بوی بد از گوش: نشانهای واضح از عفونت است که میتواند بسیار ناخوشایند باشد.
- قرمزی، تورم یا درد در ناحیه گوش: به خصوص در کانال گوش و لاله گوش.
- عدم تعادل یا کج شدن سر: اگر عفونت گوش داخلی را درگیر کند، میتواند بر حس تعادل حیوان تأثیر بگذارد و باعث سرگیجه شود.
علائم بیماریهای پوستی
پوست بزرگترین عضو بدن است و اغلب اولین جایی است که مشکلات داخلی یا خارجی را نشان میدهد. علائم بیماریهای پوستی در حیوانات خانگی بسیار متنوع هستند و میتوانند از ناراحتیهای جزئی تا بیماریهای سیستمیک جدی متغیر باشند.
خارش (Pruritus)
خارش مداوم، لیس زدن، جویدن یا مالیدن بدن به سطوح مختلف، از شایعترین علائم مشکلات پوستی است و میتواند نشانهای از ناراحتی شدید باشد.
- علل: آلرژیها (غذایی، محیطی، کک)، انگلها (کک، جرب، کنه)، عفونتهای باکتریایی یا قارچی، خشکی پوست، یا حتی اضطراب و استرس.
ریزش مو (آلوپسی)
ریزش موی بیش از حد، به خصوص به صورت تکهای یا متقارن، میتواند نشانهای از:
- انگلهای خارجی: ککها، جربها که باعث خارش و در نتیجه ریزش مو میشوند.
- عفونتهای قارچی (Ringworm): که به صورت لکههای دایرهای شکل و بدون مو ظاهر میشوند و میتوانند به انسان نیز منتقل شوند.
- آلرژیها: باعث خارش و جویدن بیش از حد شده که به ریزش مو منجر میشود.
- عدم تعادل هورمونی: مانند کمکاری تیروئید یا سندرم کوشینگ که بر چرخه رشد مو تأثیر میگذارند.
قرمزی، التهاب و بثورات پوستی
پوست ممکن است قرمز، متورم، داغ یا دارای برجستگیها و دلمههای ریز (پاپول، پوسچول) باشد. این علائم میتوانند ناشی از آلرژی، عفونت، گزش حشرات یا تحریکات شیمیایی باشند و نیاز به بررسی دقیق دارند.
زخمها، دملها و تودهها
- زخمهای باز یا دلمهها: ممکن است ناشی از ضربه، گزش، یا عفونت باشند و در صورت عدم درمان صحیح، میتوانند عفونی شوند.
- دملها (آبسه): تجمع چرک زیر پوست که گرم، دردناک و متورم است. اغلب به دلیل گزش یا خراشیدگی عفونی شده ایجاد میشود.
- تودهها یا برآمدگیهای زیر پوستی: هر توده جدیدی باید توسط دامپزشک بررسی شود، زیرا میتواند از کیستهای بیضرر تا تومورهای سرطانی متغیر باشد و تشخیص زودهنگام تومورهای بدخیم حیاتی است.
پوستهپوسته شدن یا چرب شدن بیش از حد پوست
- پوستهپوسته شدن (شوره): میتواند ناشی از خشکی پوست، آلرژی، انگلها یا عفونتهای قارچی باشد.
- پوست چرب و بوی بد: اغلب نشانهای از درماتیت سبورهای یا عفونتهای باکتریایی/قارچی است که نیاز به درمان دارویی دارد.
چه زمانی باید فوراً به دامپزشک مراجعه کرد؟ (علائم اورژانسی)
درک این موضوع که چه زمانی یک علامت ساده به یک وضعیت اورژانسی تبدیل میشود، حیاتی است. برخی از علائم نیازمند مراجعه فوری و بدون فوت وقت به دامپزشک هستند، زیرا تأخیر میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد:
- مشکل شدید در تنفس: نفسنفس زدن شدید، تنفس با دهان باز در گربهها (که همیشه اورژانسی است)، کبود شدن لثهها (نشاندهنده کمبود اکسیژن).
- کلاپس یا غش کردن: از دست دادن ناگهانی هوشیاری یا عدم توانایی در ایستادن، نشانهای از شوک، خونریزی داخلی یا مشکلات قلبی جدی.
- تشنج: به خصوص اگر اولین بار است، بیش از چند دقیقه طول بکشد، یا تشنجهای پشت سر هم رخ دهد.
- درد شدید و ناگهانی: جیغ کشیدن، ناله کردن، عدم توانایی در حرکت، خم شدن غیرعادی بدن که نشاندهنده درد بسیار زیاد است.
- خونریزی شدید و غیرقابل کنترل: از هر نقطه بدن، چه داخلی و چه خارجی.
- استفراغ یا اسهال مداوم و شدید: به خصوص اگر حاوی خون باشد و حیوان بیحال و ضعیف شده باشد. این میتواند منجر به کمآبی شدید و از دست دادن الکترولیتها شود.
- ناتوانی در ادرار کردن یا دفع مدفوع: به خصوص در گربههای نر که خطر انسداد مجاری ادراری دارند. این یک وضعیت تهدیدکننده زندگی است.
- اتساع ناگهانی و دردناک شکم: به خصوص در نژادهای بزرگ سگ (خطر نفخ و پیچ خوردگی معده، GDV). این یک اورژانس جراحی است.
- مسمومیت مشکوک: خوردن مواد سمی، داروها (چه انسانی و چه حیوانی)، مواد شیمیایی، گیاهان سمی یا غذای نامناسب.
- آسیب دیدگی جدی: تصادف با ماشین، سقوط از ارتفاع، گاز گرفتن توسط حیوان دیگر، شکستگی مشهود.
- تغییرات ناگهانی و شدید در رفتار: پرخاشگری ناگهانی و بیدلیل، سرگردانی، عدم واکنش به محرکها، گیجی یا فلج شدن ناگهانی.
پیشگیری و مراقبتهای اولیه برای حفظ سلامت حیوانات خانگی
بهترین راه برای مدیریت بیماریها، پیشگیری از آنهاست. با رعایت نکات زیر میتوانید به حفظ سلامت و افزایش طول عمر و کیفیت زندگی حیوان خانگی خود کمک کنید:
- معاینات دامپزشکی منظم: حداقل سالی یک بار (در حیوانات مسنتر و یا دارای بیماری مزمن، دو بار در سال) برای بررسیهای عمومی، واکسیناسیون، آزمایشهای روتین خون و ادرار، و چکاپ دندانها.
- واکسیناسیون به موقع و کامل: محافظت در برابر بیماریهای ویروسی کشنده و بسیار عفونی مانند پاروویروس، دیستمپر، هاری (Rabies) و پانلوکوپنی گربهها.
- کنترل انگلها: استفاده منظم و برنامهریزیشده از داروهای ضد کک، کنه و انگلهای داخلی (کرمهای روده) بر اساس توصیه دامپزشک.
- تغذیه مناسب و متعادل: غذای با کیفیت بالا که متناسب با سن، نژاد، سطح فعالیت و وضعیت سلامتی خاص حیوان باشد. از دادن غذای انسانی یا مواد مضر به حیوان خودداری کنید.
- آب تمیز و تازه: همیشه به مقدار کافی در دسترس حیوان قرار داشته باشد. ظرف آب را روزانه تمیز کنید.
- ورزش منظم: حفظ وزن ایدهآل و سلامت جسمی و روانی. میزان و نوع ورزش باید متناسب با نژاد و سن حیوان باشد.
- محیط زندگی امن و تمیز: جلوگیری از دسترسی به مواد شیمیایی خطرناک، گیاهان سمی، سیمهای برق، اشیاء کوچک قابل بلعیدن یا سایر خطرات بالقوه در خانه و محیط اطراف.
- توجه و مشاهده دقیق: روزانه چند دقیقه را به مشاهده رفتار، اشتها، الگوی ادرار و مدفوع و وضعیت عمومی حیوان خانگی خود اختصاص دهید تا تغییرات کوچک را زودتر تشخیص دهید. شما بهترین کسی هستید که حیوان خود را میشناسید.
- نظافت و بهداشت منظم: برس کشیدن منظم موها (کاهش ریزش مو و جلوگیری از گره خوردگی)، تمیز کردن گوشها (جلوگیری از عفونت)، مسواک زدن دندانها (حفظ بهداشت دهان و دندان و جلوگیری از بیماریهای پریودنتال).
- کاهش استرس: فراهم کردن محیط آرام و مطمئن، وقت گذاشتن برای بازی و محبت، و جلوگیری از تغییرات ناگهانی در محیط زندگی حیوان.
به یاد داشته باشید، شما بهترین مدافع سلامت حیوان خانگی خود هستید. هیچ کس بهتر از شما تغییرات کوچک در رفتار و وضعیت او را نمیشناسد. با افزایش آگاهی و اقدام به موقع، میتوانید به حیوان خانگی خود کمک کنید تا زندگی شاد و سالمی داشته باشد. در صورت مشاهده هرگونه علامت نگرانکننده، حتی اگر در ابتدا بیاهمیت به نظر میرسد، همیشه با دامپزشک خود مشورت کنید. آنها میتوانند تشخیص دقیق را ارائه داده و بهترین برنامه درمانی را پیشنهاد کنند. سلامتی حیوان خانگی شما، انعکاسی از عشق و مراقبت شماست.
پت پلاس 
ونپی 
یوروپت 
رویال کنین 
وینستون 
ژوانیت 
پت پرایز 
هپی پت 
داگ فست 
یو اس پت 
پرسا 
جوسرا 
پابلو 
زاریکس 
جیم کت 
رفلکس 
ویسکاس 
گورمت 
کت فست 
اسکارلت 
دی پی اس 
شایر 
اوشکایا 
رویال کوکو 
بایولاین 
دکتر اچ 
مستر کت 
هاپومیل 
تروپیکن 
دین بست 
زیپک 
پت گارد